APS/DFD 2019 in Seattle, looked back on

Wat te doen tegen puistjes

Wat te doen tegen puistjes? Kijk verder dan je huid. Schommelende bloedsuiker, stress, te weinig slaap en je darmen zetten je talgklieren aan. Kalmeer je huid van buiten met benzoylperoxide of salicylzuur en pak van binnen aan waarom ze terugkomen.

Op je huid

• Reinigen
• Hydrateren
• Beschermen
• Salicylzuur op mee-eters
• Benzoylperoxide 5%
• Niet uitknijpen
• Geen tandpasta of citroen
• Puistjespleister

Van binnenuit

• Stabiele bloedsuiker
• Omega-3
• Vezels voor je darmen
• Slaap en rust

Laatst gecontroleerd 6 november 2026 · op basis van de NHG-Standaard Acne, dermatologische richtlijnen en klinische studies

Wat te doen tegen puistjes in één oogopslag

Stap	Wat doe je	Hoe lang	Waarom het werkt
Weet wat je hebt
1. Soort puistje	Gids of gezichtsscan	1 minuut	Elk soort een ander middel
Snelle hulp bij een puistje
2. Koelen	IJs in een schone doek	Een paar minuten	Minder zwelling en roodheid
3. Aanstippen	Benzoylperoxide 5% of salicylzuur	Dagen tot weken	Doodt bacteriën, ontstopt
4. Pleister	Hydrocolloïd op een open puistje	Een nacht	Vingers blijven eraf
5. Warm kompres	Warm, vochtig washandje	10 tot 15 minuten	Diepe puist komt naar boven
6. Camoufleren	Groene concealer	2 minuten	Niet knijpen
Wat je kunt doen (huidverzorging)
7. Reinigen	Lauw water, zeepvrije reiniger	2 keer per dag	Minder talg, niet uitgedroogd
8. Hydrateren	Olievrije dagcrème	Elke dag	Een droge huid maakt meer talg
9. Beschermen	Zonnebrand SPF 30 of hoger	Elke ochtend	Vlekken vervagen sneller
10. Volhouden	Niet wisselen	6 tot 8 weken	Elk middel heeft tijd nodig
Van binnenuit: pak de oorzaak aan
11. Zoek de oorzaak	Ontsteking, bloedsuiker of stress	Eén keer lezen	Puistjes ontstaan onder je huid
12. Kalmeer ontsteking	Vette vis, één ding testen	Tests van 2 weken	Minder rode puistjes
13. Stabiele bloedsuiker	Eerst groente, daarna wandelen	Weken	Minder insuline, minder talg
14. Stress, slaap en darmen	Vezels, vaste bedtijd	Weken	Stress zet talgklieren aan
Wat je absoluut moet laten
15. Niet uitknijpen	Een pleister	Altijd	Minder littekens
16. Geen keukenmiddelen	Geen tandpasta, citroen of alcohol	Altijd	Irriteren en drogen uit
17. Niet stapelen	Eén of twee werkzame middelen	Altijd	Irritatie geeft puistjes
18. Handen eraf	Schone kussensloop, telefoon	Elke week	Minder talg op je wangen
Wanneer naar de huisarts?
19. Huisarts	Diepe ontsteking of geen effect	Na 6 tot 8 weken	Recept werkt dieper
20. Blijf doorgaan	Lichtere routine	Doorlopend	Anders komen ze terug

Wat te doen tegen puistjes in 20 stappen

Van soort puistje, via snelle hulp en een routine, naar de oorzaak en de huisarts.

1. Weet wat je hebt

   Ontdek welk soort puistje je hebt, met een gids of een gezichtsscan

   Duurt

   1 minuut met de gids hieronder

   Waarom eerst

   Elk soort vraagt een ander middel

   Een puistje is een verstopt haarzakje (een porie) dat volloopt met talg, dode huidcellen en bacteriën, en vaak gaat ontsteken. Veel puistjes samen heet acne (acne vulgaris); aanleg speelt mee. Het soort bepaalt wat je doet: salicylzuur tegen mee-eters, benzoylperoxide tegen rode puistjes, de huisarts bij diepe knobbels.

   Witte mee-eters

   Dichte comedo. Een dichte, verstopte porie: een klein wit bultje. Salicylzuur of benzoylperoxide.

   Zwarte mee-eters

   Open comedo. Een open porie. Het zwarte puntje is talg die donker werd, geen vuil. Salicylzuur; niet wegdrukken.

   Papels

   Ontstoken, geen kop. Een klein, rood, gevoelig bultje. Benzoylperoxide en ijs.

   Pustels

   Ontstoken, witte kop. Een rood bultje met een witte of gele kop. Benzoylperoxide, dan een pleister.

   Knobbels

   Diep en hard. Een harde, pijnlijke onderhuidse puist. Warm kompres en de huisarts.

   Cysten

   Diep, met vocht gevuld. Een diepe, pijnlijke bult vol vocht. Niet knijpen; op tijd naar de huisarts.

   Niet elk bultje is een puistje. Rosacea is roodheid zonder mee-eters, folliculitis zijn jeukende bultjes rond haartjes, schimmelacne jeukt en reageert niet op acnemiddelen, en een steenpuist is één heel pijnlijke bult.

2. Snelle hulp bij een puistje

   Koel een rood, opgezwollen puistje

   Duurt

   Een paar minuten

   Werkt op

   Rode bultjes, zwelling

   Houd een ijsblokje in een schone doek een paar minuten op het puistje. Kou knijpt de bloedvaatjes samen: zo verminder je de roodheid van een puist het snelst.

3. Stip benzoylperoxide of salicylzuur aan

   Sterkte

   Benzoylperoxide 5%, salicylzuur tot 2%

   Waar

   Zonder recept, drogist of apotheek

   Actieve ingrediënten zijn de stoffen in een product die echt iets doen tegen puistjes. Sterker is niet beter: benzoylperoxide 2,5 of 5% werkt ongeveer even goed als 10%, met minder schilferige huid. Smeer een dun laagje op de hele plek, niet alleen op het puistje. Begin één keer per dag, 's avonds.

   Middelen tegen puistjes zonder recept, per soort puistje

   Middel	Wat het doet	Op welk soort	Zo gebruik je het
   Benzoylperoxide	Doodt bacteriën, remt ontsteking	Rode puistjes	Gel van 5%. Wasgel: afspoelen na 2 tot 5 minuten. Ontkleurt handdoeken en kussenslopen.
   Salicylzuur (BHA)	Ontstopt de porie	Mee-eters, vette huid	Tot 2% in verzorging; één of twee keer per dag
   Azelaïnezuur	Remt bacteriën, vervaagt vlekken	Puistjes met vlekken	Laag in verzorging; 20% op recept
   Niacinamide	Kalmeert roodheid	Rode bultjes, gevoelige huid	Gel van 4% werkte in een studie zo goed als een antibioticagel
   Retinol	Milde vitamine A	Mee-eters	's Avonds; zwakker dan retinoïden op recept
   Tea tree olie	Remt bacteriën	Lichte puistjes	Gel van 5%, trager; nooit puur

4. Plak een puistjespleister op een open puistje

   Duurt

   Een nacht

   Werkt op

   Puistjes met een kop die open zijn

   Een hydrocolloïd pleister neemt vocht op en houdt vingers eraf. Voor een diep puistje zonder kop zijn er pleisters met microneedles (heel kleine naaldjes).

5. Leg een warm kompres op een diepe, pijnlijke puist

   Duurt

   10 tot 15 minuten, 3 tot 4 keer per dag

   Werkt op

   Onderhuidse puisten

   Houd een warm, vochtig washandje op de bult. Warmte helpt een onderhuidse puist naar boven. Gaat hij open, plak er een pleister op.

6. Camoufleer een puistje in plaats van het uit te knijpen

   Duurt

   2 minuten

   Let op

   's Avonds altijd afhalen

   Een groene concealer op een droog puistje dekt het rood af. Dep, niet wrijven, en kies make-up met "niet-comedogeen" op de verpakking: dat verstopt je poriën niet.

7. Wat je kunt doen (huidverzorging)

   Reinig je gezicht twee keer per dag, mild

   Wanneer

   Ochtend, avond en na het sporten

   Met

   Lauw water, een zeepvrije reiniger en je vingertoppen

   Een routine tegen puistjes is elke ochtend en avond hetzelfde korte rijtje stappen. Vaker wassen droogt uit en schrobben beschadigt; exfoliëren kan met een vloeibare BHA of AHA (glycolzuur). Ken je huidtype: een vette huid kan tegen een gel, een droge of gevoelige huid wil een milde crèmereiniger.

   Een simpele ochtend- en avondroutine tegen puistjes

   Stap	Ochtend	Avond
   1. Reinigen	Lauw water en een milde reiniger	Milde reiniger, alle make-up eraf
   2. Behandelen	Salicylzuur, als je dat gebruikt	Benzoylperoxide of je middel op recept, een erwtgrote hoeveelheid
   3. Hydrateren	Olievrije, niet-comedogene dagcrème	Dezelfde crème
   4. Beschermen	Zonnebrand SPF 30 of hoger, olievrij	Schone kussensloop

8. Hydrateer met een olievrije dagcrème

   Kies

   "Niet-comedogeen", "olievrij"

   Ook

   Make-up op waterbasis

   Middelen tegen puistjes drogen uit, en een droge huid maakt extra talg. Smeer dus ook een dagcrème bij een vette huid. Was je kwastjes elke week.

9. Bescherm je huid overdag met SPF 30

   Kies

   Zonnebrand SPF 30 of hoger, olievrij

   Liever niet

   Zonnebank

   Een kleurtje verbergt rood, maar de zon maakt vlekken na een puistje juist donkerder, en veel middelen maken je huid gevoeliger voor zon.

10. Geef één aanpak 6 tot 8 weken de tijd

    Beter

    Vaak na 4 tot 6 weken

    Rustig

    Vaak na 2 tot 3 maanden

    Een middel tegen puistjes heeft 6 tot 8 weken nodig voordat je kunt zien of het werkt. Steeds wisselen zet de klok terug.

11. Van binnenuit: pak de oorzaak aan

    Kijk verder dan het puistje: wat veroorzaakt het?

    Oorzaken

    Voeding, ontsteking, stress en darmen

    Ook

    Hormonen

    Het volgende puistje ontstaat onder je huid: door ontsteking, bloedsuiker, stresshormonen en je spijsvertering. Ayurveda, de traditionele geneeskunde uit India, beschreef dat patroon al: de klassieke tekst Sushruta Samhita noemt puistjes yuvan pidika, "uitslag van de jeugd".

    Drie oorzaken van binnenuit, met de naam die Ayurveda ervoor gebruikt

    Wat onderzoek meet	Zo zie je het op je huid	Ayurveda-term (traditie)
    Ontsteking en opvliegers	Rode, pijnlijke bultjes en puistjes met een witte kop	Te veel hitte (Pitta)
    Insuline, IGF-1 en talg	Vette huid, mee-eters, diepe verstopte puistjes	Zwaarte (Kapha)
    Stresshormonen en weinig slaap	Droge, gevoelige huid die opvlamt bij stress	Onregelmaat (Vata)

    De meeste mensen hebben er één of twee. Daarom helpt hetzelfde dieet niet bij iedereen.

12. Kalmeer ontsteking voor minder rode, pijnlijke puistjes

    Onderzoek

    Ontsteking

    Ayurveda

    Hitte (Pitta)

    Pepers, alcohol en heel hete douches verwijden de bloedvaatjes en kunnen rode huid roder maken. Bij acne is dat weinig onderzocht, dus test het: laat er één twee weken weg en kijk wat je huid doet. Vette vis kan helpen: in een studie van 10 weken gaven omega-3-vetzuren minder ontstoken puistjes.

13. Houd je bloedsuiker stabiel voor een minder vette huid

    Onderzoek

    Insuline en IGF-1

    Ayurveda

    Zwaarte (Kapha)

    Snelle suikers laten je bloedsuiker pieken. Je lichaam maakt dan insuline en IGF-1, hormonen die de talgklieren harder laten werken. In een studie van 12 weken gaf eten met langzame suikers (lage glykemische index) minder puistjes.

    Melk hoef je niet te schrappen. In grote studies naar zuivel hing vooral magere melk samen met acne, en bij sporters vlamde acne op na eiwitshakes met whey. Drink je veel magere melk of whey? Stap over op volle melk, bijvoorbeeld A2-melk, en kijk 4 weken wat je huid doet. Koolhydraten hoef je ook niet op te geven:

    • Eet eerst groente of eiwit, de koolhydraten als laatste: dan piekt je bloedsuiker minder.
    • Wandel 10 minuten na je grootste maaltijd.
    • Eet iets zoets bij een maaltijd, niet los op een lege maag.

14. Zorg voor rust in je hoofd, je slaap en je darmen

    Onderzoek

    Stresshormonen, darm-huid-as

    Ayurveda

    Onregelmaat (Vata), spijsvertering (agni)

    Stresshormonen zetten de talgklieren aan: bij studenten werd acne erger tijdens tentamens. Weinig slaap hangt samen met meer puistjes, en darmbacteriën kunnen ontsteking in je huid beïnvloeden (de darm-huid-as).

    Eet op vaste tijden, elke dag vezels (havermout, linzen, groente) en houd een vaste bedtijd. Hormonen spelen ook mee: in de puberteit en voor je menstruatie stijgen de androgenen, dus puistjes op je kin die elke maand terugkomen zijn vaak hormonaal.

15. Wat je absoluut moet laten

    Niet uitknijpen of krabben

    Risico

    Littekens en vlekken

    In plaats daarvan

    Een pleister en geduld

    Uitknijpen duwt bacteriën dieper, maakt de ontsteking groter en geeft littekens en vlekken. Ook mee-eters wegdrukken of porie-strips beschadigen je huid.

16. Geen huis-, tuin- en keukenmiddelen en geen scrubs

    Niet doen

    Tandpasta, citroen, alcohol, scrubs

    Kan helpen

    Tea tree olie 5%, groene thee

    Een natuurlijk middel tegen puistjes is een huismiddel of plantaardig middel in plaats van een acnemiddel. Voor de meeste is weinig bewijs. Scrubs beschadigen ontstoken huid, en puistjes komen niet van vuil, dus harder wassen helpt niet.

    Natuurlijke middelen tegen puistjes: wat het bewijs zegt

    Middel	Oordeel	Waarom
    Tea tree olie 5%	Enig bewijs	Werkte in een studie als benzoylperoxide 5%, maar trager.
    Groene thee	Enig bewijs	Een lotion met 2% gaf in kleine studies minder acne.
    Honing	Zwak	Werkte in een studie niet beter dan zeep.
    Appelazijn	Niet doen	Puur kan het je huid verbranden.
    Tandpasta	Fabel	Irriteert en droogt te sterk uit.
    Citroensap, alcohol	Fabel	Irriteren; citroen geeft in de zon vlekken.

17. Gebruik niet vijf producten tegelijk

    Regel

    Eén of twee werkzame middelen

    Liever niet

    Tonics met alcohol

    Te veel middelen tegelijk geven irritatie, en een geïrriteerde huid krijgt meer puistjes. Kies er één of twee uit stap 3 en houd die vol.

18. Blijf van je gezicht af en houd wat je huid raakt schoon

    Verschoon

    Kussensloop elke week, telefoon elke dag

    Ook

    Mondkapje, helm, haarproducten

    Kussensloop en telefoon

    Drukken talg tegen je wangen. Verschoon elke week, veeg je scherm schoon.

    Handen

    Aan je gezicht zitten verspreidt talg en irriteert.

    Mondkapje, helm en bandjes

    Wrijving en zweet geven puistjes. Reinig je huid na het sporten.

    Haar en scheren

    Houd haarolie en wax uit je gezicht. Scheer met de haargroei mee.

    Water drinken

    Goed voor je, maar geen bewijs dat het puistjes weghaalt.

19. Wanneer naar de huisarts?

    Ga naar de huisarts bij diepe, pijnlijke of blijvende puistjes

    Ga als

    Knobbels, littekens, of geen effect na 6 tot 8 weken

    Je krijgt

    Middelen op recept

    De huisarts is in Nederland je eerste stap voor acne die je zelf niet onder controle krijgt. Ga als zelfzorg na 6 tot 8 weken niet genoeg helpt, bij pijnlijke onderhuidse ontstekingen, littekens, of als puistjes je somber maken. Wat de huisarts voorschrijft, lees je verderop.

20. Blijf doorgaan als je huid rustig is

    Houd

    Een lichtere routine

    Vervaagt

    Rode en donkere vlekken, in maanden

    Een acnevlek is een platte rode vlek of donkere plek die na een puistje achterblijft; een litteken is een blijvende put of bult in je huid. Vlekken vervagen vanzelf, sneller met zonnebrand en azelaïnezuur. Littekens vragen laser of een peeling bij de dermatoloog.

    Wil je puistjes voorkomen, blijf dan je middel een paar avonden per week gebruiken. Alles in één keer stoppen is de bekendste reden dat ze terugkomen.

Hoe lang duurt het voordat puistjes weg zijn?

Een middel tegen puistjes laat na 4 tot 6 weken verbetering zien, en een huid is vaak na 2 tot 3 maanden een stuk rustiger. Een puistje met een witte kop trekt meestal binnen dagen weg, een knobbel of cyste kan weken blijven.

1. Week 1 tot 2Droog of prikkend? Smeer om de dag.
2. Week 2 tot 4Bij een retinoïde soms even meer puistjes (purging).
3. Week 4 tot 6Minder nieuwe puistjes.
4. Week 6 tot 8Geen verschil? Dan de huisarts.
5. Maand 3 en verderVaak een stuk rustiger. Blijf doorgaan.

Wat te doen tegen puistjes die niet weggaan: huisarts en dermatoloog

In Nederland ga je eerst naar de huisarts. De dermatoloog zie je via een verwijzing van je huisarts.

1. 1. ZelfzorgZonder recept, 6 tot 8 weken.
2. 2. HuisartsMiddelen op recept.
3. 3. DermatoloogVia verwijzing, bij ernstige acne of littekens.

Wat de huisarts of dermatoloog op recept kan geven

Middel	Wat het is	Voor wie	Bij wie
Adapaleen, tretinoïne	Retinoïden (vitamine A) die poriën openhouden	Mee-eters en puistjes	Huisarts
Combinatiegel	Adapaleen plus benzoylperoxide	Mee-eters en puistjes	Huisarts
Antibiotica op de huid	Clindamycine of erytromycine, altijd samen met benzoylperoxide tegen resistentie	Rode, ontstoken puistjes	Huisarts
Antibiotica als tablet	Meestal doxycycline, kort en samen met een middel op de huid	Matige tot ernstige acne	Huisarts
Azelaïnezuur 20%	Crème die ook vlekken vervaagt	Puistjes met vlekken, ook bij zwangerschap	Huisarts of dermatoloog
Anticonceptiepil	Combinatiepil die androgenen afremt	Vrouwen die ook anticonceptie willen	Huisarts
Isotretinoïne	Sterke vitamine A-tablet; niet zwanger worden tijdens en tot een maand na de kuur (zwangerschapspreventieprogramma)	Ernstige acne of littekens	Dermatoloog
Lichttherapie, laser, peeling	In de praktijk; soms een injectie in één grote knobbel	Hardnekkige acne en littekens	Dermatoloog of huidtherapeut

Mild, matig of ernstig

Mild: vooral mee-eters. Matig: veel rode puistjes. Ernstig: knobbels, cysten of littekens.

Zwanger

Geen retinoïden, isotretinoïne of sommige antibiotica. Overleg eerst met je huisarts of verloskundige.

Donkere of getinte huid

Puistjes laten vaak donkere vlekken (pigmentvlekken) achter. Behandel op tijd en smeer zonnebrand.

Plotseling acne als volwassen vrouw

Met een onregelmatige menstruatie of veel haargroei? Dan kan er een hormonale oorzaak zijn: bespreek het met je huisarts.

Wat te doen tegen puistjes op je kin, rug en andere plekken

Kin en kaaklijn

Vaak hormonaal, bij volwassenen en rond de menstruatie.

Voorhoofd

Haarproducten, een pony, petten en helmen.

Neus en T-zone

Veel talgklieren, dus mee-eters: salicylzuur.

Wangen

Kussensloop, telefoon en handen.

Rug, borst en schouders

Zweet en strakke kleding. Een wasgel met benzoylperoxide onder de douche, 2 tot 5 minuten laten zitten.

Billen en benen

Vaak folliculitis door wrijving en scheren.

Jeugdpuistjes

Hormonen in de puberteit zetten talgklieren aan. Begin op tijd met dezelfde stappen.

Lezersvragen

Wat mensen het vaakst vragen.

Hoe kom je het snelst van puistjes af?

Weg in één nacht lukt niet. Het snelst: ijs, een dun laagje benzoylperoxide, een pleister en je handen eraf.

Wat is het beste middel tegen acne?

Zonder recept noemt de NHG-Standaard benzoylperoxide 5% als eerste. Bij ernstiger acne schrijft de huisarts iets op recept voor.

Is tandpasta goed voor puistjes?

Nee. Tandpasta irriteert en droogt te sterk uit.

Wat is het verschil tussen acne en puisten?

Een puist is één ontstoken porie. Acne is de aandoening waarbij steeds nieuwe ontstaan.

Hoe komt het dat ik ineens veel puisten heb?

Vaak door iets dat net veranderde: stress, slaap, een product, de pil of eiwitshakes.

Hoe kan ik roodheid van een puist verminderen?

IJs in een doek, daarna benzoylperoxide. Een groene concealer dekt af.

Zijn puistjes besmettelijk?

Nee, je krijgt ze niet van een ander.

Bronnen

1. NHG-Standaard Acne (M33). Nederlands Huisartsen Genootschap.
2. Farmacotherapeutisch Kompas: acne vulgaris. Zorginstituut Nederland.
3. Richtlijn Acne. NVDV (dermatologen).
4. Isotretinoïne, zwangerschapspreventieprogramma. CBG en EMA.
5. Cosmeticaverordening (EG) 1223/2009, bijlage III: salicylzuur.
6. Acne: diagnosis and treatment. American Academy of Dermatology.
7. Reynolds RV et al. J Am Acad Dermatol, 2024 (acne-richtlijn).
8. Benzoyl peroxide; salicylic acid. MedlinePlus (NIH).
9. Mills OH et al. Int J Dermatol, 1986 (benzoylperoxide 2,5, 5 en 10%).
10. Shalita AR et al. Int J Dermatol, 1995 (niacinamide 4%).
11. Bassett IB et al. Med J Aust, 1990 (tea tree olie).
12. Semprini A et al. BMJ Open, 2016 (honing).
13. Sharquie KE et al. Saudi Med J, 2006 (groene thee 2%).
14. Smith RN et al. Am J Clin Nutr, 2007 (lage glykemische index).
15. Adebamowo CA et al. J Am Acad Dermatol, 2005 (melk).
16. Silverberg NB. Cutis, 2012 (whey).
17. Jung JY et al. Acta Derm Venereol, 2014 (omega-3).
18. Chiu A et al. Arch Dermatol, 2003 (stress).
19. Buffey AJ et al. Sports Med, 2022 (wandelen na het eten).
20. Salem I et al. Front Microbiol, 2018 (darm-huid-as).
21. Sushruta Samhita, Nidana Sthana 13: yuvan pidika. Klassieke Ayurvedische tekst.

Laatst gecontroleerd 6 november 2026

Deze pagina is algemene informatie, geen diagnose. Ga naar de huisarts bij pijnlijke onderhuidse knobbels of cysten, littekens, geen verbetering na 6 tot 8 weken, of als acne je somber maakt.